Skip to content

Hoe verschilt de EU-richtlijn van de huidige Nederlandse wet?

De EU-richtlijn loontransparantie (Richtlijn (EU) 2023/970) verschilt van de huidige Nederlandse situatie doordat zij concrete, afdwingbare verplichtingen introduceert die nu nog ontbreken: denk aan een rapportageplicht over loonverschillen, een verbod op salarisbevraging bij sollicitaties en een verplichting tot objectieve functiewaardering. Nederland werkt momenteel aan een wetsvoorstel om deze richtlijn te implementeren, met een beoogde ingangsdatum van 1 januari 2027. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over wat deze nieuwe regels in de praktijk betekenen voor werkgevers en werknemers.

Wat verandert er concreet voor Nederlandse werkgevers?

De nieuwe loontransparantiewet brengt voor Nederlandse werkgevers drie directe verplichtingen met zich mee: je moet transparant zijn over salarissen en beloningsverschillen, je mag sollicitanten niet meer vragen naar hun vorige salaris, en je moet een objectief systeem hanteren voor het waarderen en indelen van functies. Werkgevers met meer dan 100 medewerkers krijgen daarbovenop een periodieke rapportageplicht.

In de huidige situatie zijn er geen wettelijke regels die werkgevers verplichten om inzicht te geven in hoe beloningen tot stand komen of hoe groot de loonverschillen binnen een organisatie zijn. Dat verandert straks fundamenteel. De drie hoofdmaatregelen op een rij:

  • Verbod op salarisbevraging: Tijdens sollicitatiegesprekken en onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden mag je als werkgever niet meer vragen wat iemand eerder verdiende. Dit voorkomt dat historische loonverschillen worden doorgegeven van baan naar baan.
  • Objectieve functiewaardering: Werkgevers zijn verplicht een controleerbaar systeem te gebruiken voor het waarderen en indelen van functies. Beloningsbeslissingen moeten traceerbaar zijn en niet afhangen van subjectieve inschattingen.
  • Rapportage over loonverschillen: Grotere organisaties moeten op vaste momenten rapporteren over de omvang van de loonverschillen binnen hun bedrijf. Die informatie wordt ook openbaar beschikbaar gesteld via een website van het ministerie.

Voor veel organisaties vraagt dit om een kritische blik op de eigen beloningssystematiek. Zijn de huidige functiebeschrijvingen up-to-date? Is er een helder en verdedigbaar beloningsbeleid? Dat zijn vragen die je beter nu kunt beantwoorden dan wanneer de wet eenmaal van kracht is.

Welke rechten krijgen werknemers die de richtlijn nog niet hebben?

Werknemers krijgen met de nieuwe loontransparantieregels het recht om informatie op te vragen over hun eigen beloning en over de gemiddelde beloningsniveaus van collega’s in vergelijkbare functies. Dat is een wezenlijk nieuw recht: op dit moment bestaat er geen wettelijke verplichting voor werkgevers om deze informatie te delen.

Concreet betekent dit dat een werknemer straks actief kan navragen hoe zijn of haar salaris zich verhoudt tot dat van anderen in een vergelijkbare rol, uitgesplitst naar geslacht. Als uit die vergelijking een onverklaard verschil blijkt, heeft de werknemer een stevigere juridische basis om dit aan te kaarten. De bewijslast verschuift daarbij: niet de werknemer moet aantonen dat er sprake is van ongelijke beloning, maar de werkgever moet kunnen aantonen dat het verschil objectief gerechtvaardigd is.

Daarnaast worden de geaggregeerde loongegevens van grotere organisaties openbaar via het ministerie. Werknemers kunnen die gegevens gebruiken om vergelijkingen te maken tussen bedrijven of sectoren, wat de onderhandelingspositie van werknemers versterkt.

Hoe werkt de rapportageplicht over de loonkloof?

De rapportageplicht geldt voor werkgevers met meer dan 100 medewerkers en houdt in dat zij op vaste, terugkerende momenten moeten rapporteren over de loonverschillen tussen mannen en vrouwen binnen hun organisatie. De eerste rapportagemomenten worden gefaseerd ingevoerd op basis van organisatiegrootte.

De fasering ziet er als volgt uit:

  • Organisaties met 150 of meer medewerkers moeten uiterlijk op 7 juni 2028 rapporteren over de loonverschillen in het kalenderjaar 2027.
  • Organisaties met 100 tot 150 medewerkers volgen later en moeten in 2031 rapporteren over de loonverschillen in het jaar 2030.

Een belangrijk praktisch punt: bij het opstellen van de rapportage wordt zoveel mogelijk aangesloten bij gegevens die al beschikbaar zijn in de salarisadministratie en de belastingaangifte. Dat is bewust gedaan om de administratieve lasten te beperken. Toch vraagt het wel dat de interne data op orde zijn en dat je weet welke categorieën medewerkers je met elkaar vergelijkt. Organisaties die nu al beginnen met het structureren van hun beloningsdata, staan straks veel sterker.

Wat zijn de gevolgen als werkgevers de richtlijn niet naleven?

Als werkgevers de verplichtingen uit de loontransparantiewet niet naleven, lopen zij juridische en reputatierisico’s. Werknemers die menen ongelijk beloond te worden, krijgen een sterkere rechtspositie en kunnen een procedure starten waarbij de werkgever moet aantonen dat het beloningsverschil objectief gerechtvaardigd is. Dat is een aanzienlijke verschuiving ten opzichte van de huidige situatie.

Concreet betekent niet-naleving dat je als werkgever kwetsbaar bent op meerdere fronten:

  • Juridische procedures: Werknemers kunnen met meer slagingskans naar de rechter stappen als de werkgever geen transparant en objectief beloningsbeleid kan aantonen.
  • Reputatieschade: Loongegevens van grotere organisaties worden openbaar. Een zichtbaar groot loonverschil zonder aantoonbare rechtvaardiging kan schadelijk zijn voor het werkgeversmerk en de aantrekkelijkheid op de arbeidsmarkt.
  • Compliance-risico: Het niet tijdig indienen van de verplichte rapportage kan leiden tot handhavingsmaatregelen, afhankelijk van hoe de wet uiteindelijk wordt uitgewerkt.

De boodschap is duidelijk: wachten tot de wet van kracht is, is geen verstandige strategie. Wie nu al het beloningsbeleid kritisch doorlicht en waar nodig aanpast, voorkomt straks een hoop gedoe.

Wanneer moeten Nederlandse organisaties compliant zijn?

De beoogde ingangsdatum van de Nederlandse loontransparantiewet is 1 januari 2027, maar deze datum is nog niet definitief. Het wetsvoorstel dat minister Hans Vijlbrief op 21 mei 2026 indiende bij de Tweede Kamer, moet eerst worden aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer voordat de wet in werking kan treden.

Zelfs als de wet op 1 januari 2027 ingaat, geldt de rapportageplicht niet meteen voor alle werkgevers. De invoeringstermijnen zijn gefaseerd:

  • Organisaties met 150 of meer medewerkers moeten uiterlijk 7 juni 2028 hun eerste rapportage indienen.
  • Organisaties met 100 tot 150 medewerkers hebben tot 2031 de tijd voor hun eerste rapportage.

Maar de overige verplichtingen, zoals het verbod op salarisbevraging en de verplichting tot objectieve functiewaardering, gelden naar verwachting wel direct vanaf de inwerkingtreding van de wet. Het is dus verstandig om nu al te beginnen met de voorbereiding, ook als de rapportagetermijn nog ver weg lijkt. Denk aan het evalueren van je beloningsbeleid, het actualiseren van functiebeschrijvingen en het trainen van mensen die betrokken zijn bij werving en arbeidsvoorwaardenonderhandelingen.

Hoe Adviesbureau APB helpt met loontransparantie en beloningsbeleid

De loontransparantierichtlijn van de EU vraagt om een grondige aanpak van je beloningsbeleid, functieclassificatie en interne HR-processen. Dat is precies het terrein waarop Adviesbureau APB al bijna 40 jaar organisaties ondersteunt, van mkb tot multinational, in zowel de profit- als non-profitsector.

Wij helpen je onder andere met:

  • Het doorlichten en structureren van je huidige beloningsbeleid
  • Het opzetten of actualiseren van een objectief functiewaarderingssysteem
  • Het in kaart brengen van loonverschillen en het formuleren van een aanpak
  • Het aanpassen van wervings- en selectieprocedures aan de nieuwe regels
  • Begeleiding bij de voorbereiding op de rapportageplicht

Onze pragmatische werkwijze combineert inhoudelijke HR-expertise met een heldere juridische blik, zodat je niet alleen compliant bent, maar ook een beloningsbeleid hebt dat werkt voor je organisatie. Benieuwd wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen? Bekijk wat we doen of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen

Geldt het verbod op salarisbevraging ook voor het opvragen van salarisstroken of contracten van een vorige werkgever?

Ja, het verbod is breed bedoeld: werkgevers mogen tijdens het sollicitatieproces op geen enkele manier informatie opvragen over het eerdere salaris van een kandidaat, ook niet via indirecte wegen zoals het opvragen van salarisstroken of arbeidscontracten. Het doel is immers te voorkomen dat historische loonverschillen worden meegenomen naar een nieuwe baan. Wil je je wervingsprocedure hierop aanpassen, begin dan met het herzien van standaard sollicitatievragen en briefings aan recruiters en hiring managers.

Wat als onze organisatie nu al loonverschillen heeft die we niet goed kunnen verklaren — moeten we die eerst oplossen vóór de wet ingaat?

Je bent wettelijk niet verplicht om alle loonverschillen vóór 1 januari 2027 te hebben weggewerkt, maar het is wel sterk aan te raden om nu al een analyse te maken en een plan van aanpak op te stellen. Onverklaarbare loonverschillen worden straks zichtbaar via de rapportageplicht en kunnen leiden tot juridische procedures waarbij de bewijslast bij jou als werkgever ligt. Hoe eerder je begint met het in kaart brengen en corrigeren van ongegronde verschillen, hoe minder risico je loopt bij inwerkingtreding van de wet.

Welk functiewaarderingssysteem moet je gebruiken — schrijft de wet een specifieke methode voor?

De wet schrijft geen specifiek functiewaarderingssysteem voor, maar stelt wel dat het systeem objectief, genderneutraal en controleerbaar moet zijn. Gangbare methoden zoals Hay, FuWater of ORBA voldoen in principe aan die eisen, mits ze correct en consistent worden toegepast. Heb je nog geen formeel systeem, of is je huidige systeem verouderd, dan is dit het moment om dat te herzien — zeker omdat je de keuze en toepassing van het systeem straks moet kunnen verantwoorden aan werknemers én toezichthouders.

Hoe gaan we om met gevoeligheden rondom salaristransparantie bij medewerkers die nu al in dienst zijn?

Dit is een van de grootste praktische uitdagingen voor werkgevers: bestaande medewerkers kunnen straks actief navragen hoe hun salaris zich verhoudt tot dat van collega’s in vergelijkbare functies. Een goede voorbereiding begint met heldere communicatie over je beloningsbeleid en de criteria die daarin een rol spelen. Zorg dat leidinggevenden en HR-medewerkers in staat zijn om beloningsbeslissingen uit te leggen, en investeer indien nodig in het corrigeren van onverklaarbare verschillen voordat medewerkers er zelf naar vragen.

Telt de drempel van 100 medewerkers voor de rapportageplicht op basis van het totaal aantal medewerkers of alleen vaste contracten?

De drempel wordt berekend op basis van het gemiddeld aantal werknemers over het rapportagejaar, waarbij ook tijdelijke krachten en uitzendkrachten die onder jouw gezag werken kunnen meetellen — de exacte invulling wordt bepaald door de Nederlandse implementatiewetgeving. Het is verstandig om dit punt goed in de gaten te houden als je organisatie rond de grens van 100 of 150 medewerkers zit, want de categorie waarin je valt bepaalt wanneer je voor het eerst moet rapporteren. Raadpleeg bij twijfel een HR- of juridisch adviseur zodra het wetsvoorstel definitief is aangenomen.

Wat als de wet later dan 1 januari 2027 in werking treedt — moeten we onze voorbereiding dan uitstellen?

Nee, uitstel van de voorbereiding is niet verstandig, ook als de inwerkingtreding vertraging oploopt. De meeste voorbereidende stappen — zoals het actualiseren van functiebeschrijvingen, het doorlichten van je beloningsbeleid en het trainen van recruiters — zijn sowieso waardevol voor je organisatie, ongeacht de exacte ingangsdatum. Bovendien vergt een grondige aanpak van beloningssystematiek tijd, en wie te laat begint, riskeert een gehaaste en onvolledige implementatie.

Geldt de loontransparantierichtlijn ook voor non-profitorganisaties en overheidsinstellingen?

Ja, de EU-richtlijn loontransparantie geldt voor alle werkgevers, zowel in de private sector als in de publieke sector en non-profit. Ook gemeenten, zorginstellingen, onderwijsinstellingen en andere publieke organisaties met meer dan 100 medewerkers vallen onder de rapportageplicht en de overige verplichtingen. Voor organisaties in sectoren met cao’s kan de implementatie specifieke aandachtspunten hebben, bijvoorbeeld rondom de aansluiting tussen de cao-schalen en de vereiste objectieve functiewaardering.

Gerelateerde artikelen

Wellicht vind je dit ook interessant:

Kom met ons in gesprek

Zo kun je ons bereiken. Bel of mail ons, of kom bij ons op de koffie!

Kom met ons in gesprek

Zo kun je ons bereiken. Bel of mail ons, of kom bij ons op de koffie!